معیارهای پذیرش جوش

معیار های پذیرش

افشین یوسفی نیا

کارشناس سطح3 آزمون های غیرمخرب

مشاهده وبلاگ

در ادامه بند 6-9 آیین نامه، جدول 6-1 به عنوان معیار ارزیابی و حد پذیرش بازرسی چشمی عنوان شده است. البته این جدول شامل معیار پذیرش ناپیوستگی ها، شکل و ابعاد ظاهر جوش می باشد که مربوط به بازرسی پس از جوشکاری (مرحله سوم بازرسی) است. همچنین معیار پذیرش متناظر در نشریه 228، بند 8-15-1 و بند 9-25-1 آمده است.

اما در تفسیر بند فوق توضیح داده شده است که علاوه بر موارد فوق، الزامات کاری و ساخت[1] تعیین شده در فصل 5 نیز باید مورد بازرسی چشمی قرار گیرد. در فصل 5 آیین نامه با عنوان ساخت[2]، الزامات و رواداری های مواد، برشکاری، جوشکاری و ابعاد اتصالات و قطعات جوشکاری شده تعیین شده است که بایستی در حین جوشکاری (مرحله دوم بازرسی) کنترل شود. در واقع معیارهای پذیرش بازرسی حین جوشکاری، الزامات فصل 5 بعلاوه مدارک فنی پروژه ازجمله مشخصات فنی، نقشه ها و دستورکار جوشکاری است که باید توسط بازرس کنترل و گزارش شود. این الزامات و رواداری ها در فصل 10-4 مبحث دهم مقررات ملی ساختمان و همچنین فصل 3 ، 8 و 9 نشریه 228 نیز آمده است.

در بازرسی قبل از جوشکاری (مرحله اول بازرسی) هم مدارک فنی پروژه به عنوان راهنما و معیار پذیرش مورد استفاده قرار می گیرد. کنترل مواد بر اساس مشخصات فنی و استانداردهای مرتبط در ابتدای کار خواهد بود.

لذا در طول پروژه بازرس باید دسترسی کامل به تمامی مدارک و اطلاعات فنی مرتبط داشته باشد. انواع گزارشها و سوابق مورد نیاز و حتی فرمهای گزارش نویسی نیز باید در ابتدای کار و قبل از شروع عملیات جوشکاری تعیین و در اختیار بازرس قرار گیرد.

نوع سازه موضوع دیگری است که باید در استفاده از جدول فوق مورد توجه بازرس قرار گیرد. طبق آیین نامه جوشکاری، سازه های فلزی از نظر نوع بارگذاری به دو گروه سازه های تحت بار ثابت (استاتیکی)[3] و سازه های تحت بار متناوب (دینامیکی)[4] و از نظر نوع اتصالات و اعضای تشکیل دهنده به دو گروه اتصالات قوطی شکل (مانند پل عابر یا سازه های دریایی که با مقاطع توخالی و بسته مثل لوله یا قوطی های با مقطع مربع یا مستطیل ساخته می شود) و اعضای غیر قوطی (مانند اغلب سازه های ساختمانی که با استفاده از تیرآهن، نبشی، ناودانی، تیر ورق، باکس و غیره ساخته می شود) تقسیم شده است.

در جدول 6-1 از ترکیب این چهار دسته سه حالت ایجاد شده که در سمت چپ جدول درج شده است. کاربردی بودن معیارهای پذیرش مختلف برای هر دسته در جدول 6-1 با علامت *  و موارد غیر کاربردی با علامت –  مشخص شده است.

در بند 4 این جدول، معیار پذیرش مقطع جوش به بند 5-24 آیین نامه ارجاع شده است. در بند 5-24 نیز ترک و سررفتگی بطور کامل مردود دانسته شده و برای مقطع جوش هم طی جدول های 5-9 و 5-10 رواداری هایی تعیین شده است. همه رواداری های داده شده در جدول 5-10 بصورت شماتیک در شکل 5-4 نمایش داده شده است. الزامات بازرسی برخی از ناپیوستگی ها مانند لکه قوس، پاشش و  سرباره (گل جوش) در بندهای بعدی فصل 5 اشاره شده است.

بنابراین بازرسی چشمی فقط دیدن ظاهر جوش تمام شده و مقایسه آن با یک جدول نیست. بازرسی یعنی حصول اطمینان از کیفیت یک محصول از طریق بررسی انطباق محصول واقعی با تمامی الزامات تعیین شده در مدارک فنی. پس همانطور که قبلا نیز اشاره شد، برای اثر بخشی بازرسی یک بازرس باید از یک طرف دانش کافی در رابطه با محصول و روشهای ساخت آن و از طرفی شناخت کامل از مدارک فنی، الزامات قانونی و استانداردهای مرتبط داشته باشد. برای شناسایی پارامترهای موثر در کیفیت و بکار گیری دانش فنی در بازرسی، مهارت و تجربه بازرسی نیز الزامی می باشد. مجموعه این عوامل یعنی تحصیلات، آموزش، مهارت و تجربه تعیین کننده صلاحیت بازرس است.

 

جدول 6-1 (AWS D1.1) معیار پذیرش بازرسی چشمی
اتصالات قوطی (هر نوع بارگذاری)بار متناوب، اتصالات غیر قوطیبار ثابت، اتصالات غیر قوطینوع ناپیوستگی و معیار بازرسی (پذیرش)
***(1)  ترک ممنوع هر ترکی مردود است بدون توجه به اندازه یا مکان آن
***(2)  ذوب فلز جوش/پایه بین لایه های مجاور جوش و بین جوش و فلز پایه باید ذوب کامل ایجاد شود. (ذوب ناقص مردود است).
***(3)  سطح مقطع چاله جوش تمامی چاله های جوش باید به اندازه بُعد (ساق) تعیین شده جوش پر شوند، غیر از چاله انتهای جوش های منقطع در خارج از طول موثر جوش.
***(4)  مقطع (نیم رُخ) جوش مقطع جوشها باید مطابق با بند 5-24 باشد.
***(5)  زمان بازرسی برای همه فولادها بازرسی چشمی می تواند بلافاصله پس از سرد شدن جوش تمام شده تا دمای محیط شروع شود. معیار پذیرش برای فولادهای ASTM A514, A517, A709 Grade 100, 100W باید بر اساس بازرسی چشمی باشد که حداقل 48 ساعت بعد از اتمام جوشکاری انجام شده است.
***(6)  جوش زیرِ اندازه (کمبود بُعد جوش) در جوش های گوشه ای پیوسته، ساق جوش می تواند تا مقادیر گفته شده در زیر (U) کمتر از بُعد اسمی تعیین شده (L) باشد بدون اینکه نیاز به اصلاح یا تعمیر داشته باشد. (میزان کاهش مجاز ساق واقعی جوش نسبت به اندازه اسمی آن که در نقشه ها مشخص شده است)
(U) حداکثر اندازه کاهش مجاز نسبت به L ، میلی متر(L) بُعد اسمی تعیین شده جوش، میلی متر
2 5/2 35 => 6 8 =<
در تمام شرایط، طول قسمتی از جوش که کمبود بُعد دارد نباید بیشتر از 10 درصد طول کل جوش باشد. در جوش جان به بال تیرها، در دو انتهای تیر به طول دو برابر عرض بال کمبود اندازه مجاز نیست.
  *(7)  بریدگی کنار جوش (الف) برای مواد با ضخامت کمتر از 25 میلی متر، عمق بریدگی کنار جوش نباید بیشتر از 1 میلی متر باشد، در صورتی که مجموع طول بریدگی ها در هر 300 میلی متر طول جوش از 50 میلی متر بیشتر نباشد، عمق آن تا 2 میلی متر هم قابل قبول خواهد بود. برای مواد با ضخامت بزرگتر یا مساوی 25 میلیمتر و با هر طول جوشی، عمق بریدگی نباید از 2 میلی متر بیشتر باشد.
** (ب) در اعضای اصلی تحت هر گونه بارگذاری، زمانیکه جوش عمود بر تنش کششی است، عمق بریدگی نباید از 25/0 میلی متر بیشتر باشد. در تمام موارد عمق بریدگی نباید از 1 میلی متر بیشتر باشد.
  *(8)  تخلخل (الف) در جوش های شیاری با نفوذ کامل و اتصال سر به سر عمود بر تنش کششی نباید هیچ تخلخل قابل رویتی وجود داشته باشد. برای سایر جوش های شیاری و برای جوش های گوشه ای، مجموع قطر تخلخل های با قطر بزرگتر یا مساوی 1 میلیمتر نباید از 10 میلی متر در هر 25 میلی متر و 20 میلیمتر در هر 300 میلی متر طول جوش بیشتر باشد.
** (ب) در جوش های گوشه ای تناوب تخلخل نباید بیشتر از 1 عدد در هر 100 میلی متر طول جوش بوده و حداکثر قطر آن هم نباید از 5/2 میلی متر بیشتر باشد. استثنی: برای جوشهای گوشه ای متصل کننده سخت کننده ها به جان، مجموع قطر تخلخل ها نباید از 10 میلی متر در هر 25 میلی متر و 20 میلیمتر در هر 300 میلی متر طول جوش بیشتر باشد.
** (ج) در جوش های شیاری با نفوذ کامل و اتصال سر به سر عمود بر تنش کششی نباید هیچ تخلخل قابل رویتی وجود داشته باشد. برای سایر جوش های شیاری، تناوب تخلخل نباید بیشتر از 1 عدد در هر 100 میلی متر طول جوش بوده و حداکثر قطر آن هم نباید از 5/2 میلی متر بیشتر باشد.
توضیح: علامت * نشان دهنده کاربردی بودن معیار پذیرش برای آن نوع سازه و علامت – نشان دهنده عدم کاربرد است.

 

منابع

  • – مبحث دهم: طرح و اجرای ساختمانهای فولادی، مقررات ملی ساختمان، ناشر: نشر توسعه ایران، چاپ دوم سال 1388
  • – “نشریه شماره 228” آیین نامه جوشکاری ساختمانی ایران، ناشر: سازمان مدیریت و برنامه ریزی، چاپ سوم سال 1384
  • – کتاب راهنمای بازرسی چشمی جوش، افشین یوسفی نیا، ناشر: نشر اتحاد، چاپ دوم سال 1393

–       AWS D1.1:2010 Structural Welding Code—Steel

–       AWS QC1:2007 Standard for AWS Certification of Welding Inspectors

–       AWS WIT-T, Welding Inspection Technology, Fifth Edition, 2008

–       ASNT RP SNT-TC-1A:2011 Personnel Qualification and Certification in Nondestructive Testing

–       ASNT NDT Handbook, Volume 8 Visual and optical Testing, Second Edition, 1993

 

[1] Workmanship Requirements

[2] Fabrication

[3] Statically Loaded

[4] Cyclically Loaded

نظرات برای این پست بسته شده است.